Natuurlijke structuur

Mijn ervaringen in Italie heb ik verder uitgewerkt in mijn blog op Boekschrijven.nl 'Ontdek de natuurlijke structuur van jouw boek'

Het gaat over bergen beklimmen, uitzicht, het zoeken naar structuur en over te hard je best doen om er eentje te vinden...

Nieuwe regels in Italie

Bij het jurkje dat ik kocht in Italië, kreeg ik een postkaart. Daarop stond:

Invent your own rules.

Dat was precies wat wij in Toscane deden. Onze eigen regels maken. Met vier mensen zaten wij in een eeuwenoud huis, we kenden elkaar nauwelijks. En na een dag begonnen we te zwijgen, niet omdat we elkaar niet leuk vonden, integendeel, maar omdat we behoefte hadden aan stilte.

Nu heb ik al heel wat stilteweken gevolgd en geleid, maar dit was anders. Er was geen schema, geen leraar, geen managers. We waren vier mensen die besloten om samen stil te zijn op een berg in Toscane.

Dus zwegen we tijdens het eten, tussen de dikke 18e eeuwse bergen.
Zwegen we terwijl we op het strand aan de Middellandse zee lagen.
Zwegen we terwijl we in de auto zaten en door de haarspeldbochten reden.
We mediteerden in een klein, katholiek kapelletje die aan het huis vast zat.
We mediteerden in het hooi met uitzicht over de vlakte.
En aan de zee, terwijl om ons heen oude Italiaanse vrouwen kletsten en Italiaanse mannen hun waarheid oreerden.

Af en toe spraken we. Omdat er geen regels waren, geen vooropgezet schema, moesten we af en toe overleggen. Maar niet vaak.

We draaiden de wereld om. Stilte werd normaal, spreken de uitzondering.
Naar binnen gekeerd zijn was de basis, af en toe traden we naar buiten.

De regel werd anders. In de regel praat ik en ben ik met anderen bezig. Nu was ik in de regel stil en naar binnen gekeerd.Het was een nieuwe, verfrissende werkelijkheid. Met regels die meer ruimte gaven aan mijn binnenwereld.

Het is spannend: iets doen waarvan je ook niet zo goed weet hoe dat moet. Stilzwijgend vakantievieren met onbekenden. Dat heeft iets rauws. Soms heerlijk, soms beladen, soms ongemakkelijk.

Maar die ongemakkelijkheid liet mij zien dat het vernieuwend was. We braken uit onze comfortzone - want dat is de plek waar je nieuwe regels maakt. Net buiten de grens van wat normaal - en dus gemakkelijk- is.

Disconnect, let's get lost, breathe, dream, feel free, find yourself.

Dat stond ook op de postkaart.

Find yourself in new rules. Ik vond mezelf in een nieuw Italiaanse jurkje waarmee ik zwijgend door de straten van Pietrasanta flaneerde. Ik was mijn wandelende nieuwe regel. Een scheve regel, niet zo recht omlijnd, een toren van Pisa.

In de wereld, op vakantie en tegelijkertijd volledig aanwezig in de stilte.

Siesta- schrijven

Onderstaande tekst had ik geschreven voor de Wonder-Word-Schrijfweek in de Ardeche. Het was de introductie van een week siesta-schrijven...

Siësta-schrijven

Laat de hitte je helpen bij het schrijven. Schrijf sloom en traag als de Ardèche in haar onderstroom. Drijf mee met die brede rivier in haar zomerse tempo. Laat de warmte in je lijf trekken. Schrijf siësta. Schrijf met half open ogen. Schrijf dommelend. Schrijf dat je zonder echt weet wat je schrijft.

Frans worden
Laat je hoofd vaag worden, Frans worden. Ze hoeft niet langer polder, recht toe recht aan, overzichtelijk en gestructureerd te zijn. Ze mag Frans worden, met kronkelwegen, haarspeldbochten, zo scherp dat je niet ziet wat er om de hoek is. Ze mag een oud vervallen huis worden, met kieren tussen de stenen. Laat deze plek je helpen om in de onontgonnen creatieve Ardèche in jou te reizen.

Creatieve slaap
Zet de pen op papier zoals je ’s middags in de hangmat gaat liggen, niets hoeft. Sluit je ogen en wees ontvankelijk voor de beelden die komen. Stephen King noemt het schrijven een ‘creatieve slaap’. Sluit je ogen en sta je geest toe om uit zijn dagelijkse humpdiedumpie gedachtestroom te komen. Laat de droomwereld toe. Slaap schrijvend, terwijl je net wakker genoeg bent om te noteren wat je ziet.

Schrijven is archeologisch werk
Stephen King noemt het schrijven ook het opgraven van een skelet of een oud gebouw, hij noemt het archeologisch werk. Een verhaal is niet iets dat je met heel moeite en zweet opbouwt, maar iets dat je met liefde, geduld en aandacht opgraaft uit je onderbewuste. Zachtjes met de pen over het papier glijden om te zien wat er net onder de oppervlakte leeft.

Siësta-meditatie
En probeer ook op die manier meditatie te benaderen. Als een zorgzaam, archeologisch onderzoek. Wat ligt er net onder de oppervlakte van de gedachtestroom? Wat gebeurt er als je even stil blijft zitten bij de adem, een gedachte, een geluid? Niet om iets te ontdekken of om iets te veranderen, verwijderen of te begrijpen – maar om te zien wat er net onder de oppervlakte ligt. Welke stilte ligt er onder geluid? Welke gedachte ligt er onder de andere? Welke sensatie zit er in de ademhaling?

Controle loslaten
Mediteren met halfopen ogen. Niet mediteren om te controleren, maar mediteren zoals je je overgeeft aan de warmte, aan de hangmat. Je hoeft niet alles helder te zien. Je hoeft geen leeg hoofd te hebben. Misschien gaan siesta-meditatie en siesta-schrijven er vooral over dat je de controle loslaat. Zowel schrijven als mediteren gaan niet over controle – ook al denken we dat wel vaak als we beginnen.
Renate Dorrestein noemt dat de grootste beginnersfout. Dat je als schrijver denkt dat je construeert en alles onder controle moet houden, dat je moet zweten, bouwen, sturen.

Zo relaxed als de was
Ik moet toegeven dat siesta schrijven voor mij als nuchtere, hardwerkende Groninger niet altijd makkelijk is geweest. Ik vind het moeilijk om me aan loomheid over te geven. Daar had ik India voor nodig. Ik herinner me een meditatie-retraite in Zuid-India waar ik stiekem in de bosjes schreef, omdat je eigenlijk niet mocht schrijven. Alleen mijn lerares Jaya wist daarvan. Vanaf mijn plek tussen de papayabomen en bamboeplanten zag ik de waslijn met de kleurrijke kleren van de yogi’s. Ze wapperden zachtjes op de tropenbries. Ik zette mijn pen op papier en keek onder de oppervlakte van mijn onrust. Ik schreef: ‘ I want to be as relaxed as the laundry.’

Beweging in je schrijven
Siësta schrijven is geen stilstand. Geen dode, zware, hete lucht waarin je niets kan. Nee, het is juist dat zachte briesje dat verlichting brengt. De pen die beweging in de geest brengt, zonder dat het de loomheid weghaalt. De pen die een tipje van de sluier oplicht, zodat je kan zien wat er onder de oppervlakte schuilt. Zodat je heel even die wapperende was kan zijn, kleurrijk en snel droog.

Geef de pen de pet
Je hoeft met je schrijven nergens aan te komen. Je hoeft met je meditatie niets te onthullen. Sluit je ogen, volg je pen, volg je adem, sta open voor wat er is. Verzet je niet tegen loomheid, vaagheid, woorden die onzin lijken, meditaties die op een slaap lijken. Maar vertrouw op het creatieve proces dat en langzaam en soms fris en snel als de Ardèche in je zal sijpelen. Als jij maar een stapje opzij zet en de controle loslaat. Geef de pen de pet. Deze week is zij de baas.

Zomerse schrijftip

In mijn nieuwste blog op boekschrijven.nl schrijf ik over het verrassende en kalmerende effect van het schrijven in een andere taal. Schrijf deze zomer eens in het Frans, Spaans, Engels of Duits. Je zal zien dat je dan op een hele andere, en vaak vrijere, manier gaat schrijven.

Haiku's uit het Noorden

Roze windmolens
staan in de zonsondergang
boven lage mist

Waaiende halmen
wapperende witstaarten
op het platteland

De witte koeien
steken met rug en staart uit
boven het koren

Writing in France

Dit heb ik geschreven tijdens mijn cursus bij Natalie Goldberg in Frankrijk deze zomer.

For the time being I drop down in the muddy grounds beneath, I land in the cow-ness of this country, in the longness of this morning.
I sit and write in this barn that looks like a cathedral. With angels writing in the morninglight, where shadows of pens are moving on the floor.
I am happy today.

*

Het is fijn om af en toe in het Engels te schrijven. Het Engels voelt als een Frans meer. Het is lauw. Niet zo koud als het meertje van Hee op Terschelling - die is als het ijskoude Nederlands. Confronterend, het schudt je wakker.
In een andere taal verdamp ik sneller. Ik stijg op. Naar lyriek. Romantiek.

Maar hoe dan ook, elke taal is water. Water voor mijn bevroren hart.

What I will take with me is the smell of fat chicken in the dining hall. The greasy fingers of the people eating it.

I will take the way my skin glows after a dive in the lake, with the cold
undercurrent and a warm top layer.

I will take the afternoon alone in my shared room, where I walked on bare feet, with the windows wide open, the white curtains dancing in the wind. Sometimes sitting down to write a sentence on my laptop. Siesta-writing. Slow, hot, deep.

I will take the loud voice of Natalie with her strong Brooklyn accent. 'Sooouuunnd' and 'Greeaaattt'. Her firm 'Louder!' when someone did not read loud enough. Her firm 'Let go, just let go!'

I will take her grey friendly glowing when talking to here one to one in the age-old living room. Her words: you have to finish that book, you have to finish that book.

I took determination. A new born writer. A clear direction. I will finish that book.

Stromen en ploeteren

Tijdens het pinksterweekend heb ik vooral geschreven aan mijn nieuwe roman. Dat was heerlijk. En verschrikkelijk. Deze dubbelheid gaf mij de inspiratie om een blog over het schrijfproces te schrijven. Conclusie: Schrijven is zowel stromen als ploeteren.